Foto: Miloš Popović
Tokom terenskih aktivnosti na mapiranju biodiverziteta Zaječara koje sprovodi udruženje Eko Istok, na području Malke Golaje, na tromeđi između sela Nikoličeva, Zvezdana i Gamzigrada, u aprilu je otkrivena retka i zaštićena biljna vrsta Androsace maxima L., odnosno velika mužica.
Tokom istraživanja flore i faune u okolini Zaječara na proleće ove, 2026. godine, vrstu su pronašli biolozi dr Miloš Popović i Branko Jotić.
Prema oceni stručnjaka uključenih u istraživanje, postoji mogućnost da se upravo na ovom području nalazi jedino preostalo stabilno stanište velike mužice u Srbiji.
„Androsace maxima je izuzetno retka i značajna vrsta”, naglašava Branko Jotić, „koja je zbog malog broja potvrđenih nalazišta uvrštena u buduće izdanje Crvene knjige flore Srbije, koja je trenutno u izradi. Zbog toga je njeno očuvanje od posebnog značaja.”
Reč je o jednogodišnjoj zeljastoj biljci iz porodice jagorčevina (Primulaceae), koja je zaštićena u Srbiji i za koju se dugo smatralo da je gotovo nestala sa prostora naše zemlje.
Još u vreme Josifa Pančića, njeno prisustvo je beleženo u okolini Niša, Beograda i Novog Sada, ali novijim terenskim istraživanjima nije potvrđena na tim lokalitetima.
Posebnu važnost ovom otkriću daje činjenica da se lokalitet Malke Golaje nalazi na području obuhvaćenom novim planovima za širenje rudarsko-metalurškog kompleksa Čukaru Peki i budućeg ležišta Malka Golaja, navode iz Eko Istoka.
Prema dokumentima o izradi strateške procene uticaja i prostornog plana posebne namene, planirani obuhvat uključuje delove teritorije Zaječara i Bora, uključujući Nikoličevo, deo Zvezdana i Metovnicu.
KLIMA101 NEDELJNI NEWSLETTER
Iz Eko Istoka ističu da upravo ovakvi nalazi pokazuju zbog čega su terenska istraživanja i sistematsko mapiranje biodiverziteta važni pre donošenja odluka o velikim infrastrukturnim i rudarskim projektima.
„Područje istočne Srbije prepoznato je kao prostor izuzetne biološke vrednosti, ali veliki broj lokaliteta i dalje nije dovoljno istražen”, navode iz organizacije i ističu da upravo zato sprovode ovaj projekat mapiranja biodiverziteta Zaječara. „Bez pouzdanih podataka o vrstama i njihovim staništima nije moguće govoriti o odgovornom planiranju prostora i adekvatnoj zaštiti prirode.”
